ยาคุม

"รู้ไว้ใช้ว่า...ยาคุมกำเนิด"

“ยาคุมกำเนิด” หรือที่เรียกสั้นๆว่า “ยาคุม” มีหลายชนิด ยาคุมกำเนิดที่นิยมใช้มากที่สุดคือยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนรวม ซึ่งประกอบด้วยฮอร์โมนเอสโตรเจน (Estrogen) และโปรเจสเตอโรน (Progesterone) ผสมอยู่ในเม็ดเดียวกันในอัตราส่วนที่เท่ากันทุกเม็ด แต่อัตราส่วนของฮอร์โมนอาจแตกต่างกันในแต่ละผลิตภัณฑ์ของแต่ละบริษัท 

ยาคุมกำเนิดสามารถแบ่งได้เป็น 2 รูปแบบ คือ 

1.รูปแบบ 21 เม็ด :
ยาคุม 1 แผงประกอบด้วย เม็ดฮอร์โมน 21 เม็ด
วิธีใช้ คือ กินยาต่อเนื่องตามลูกศรจนหมดแผง แล้วหยุดยา 7 วัน จากนั้นจึงเริ่มยาแผงใหม่

2.รูปแบบ 28 เม็ด :
ยาคุม 1 แผงประกอบด้วย เม็ดฮอร์โมน 21 เม็ด และเม็ดแป้ง 7 เม็ด
วิธีใช้ คือ กินยาต่อเนื่องตามลูกศรจนหมดแผงแล้วจึงเริ่มแผงใหม่

ยาคุมกำเนิดห้ามใช้ในผู้ป่วยที่มีสภาวะ เช่น มีภาวะหลอดเลือดดำอุดตัน มีประวัติกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด มีประวัติโรคหลอดเลือดสมอง มีโรคตับ มีความดันโลหิตสูง มีอายุมากกว่า 35 ปี และสูบบุหรี่มากกว่า 15 มวน/วัน หรือมีประวัติเป็นมะเร็งเต้านม เป็นต้น

วิธีการรับประทานยาคุมกำเนิดแผงแรก จะเริ่มในวันที่ 1-5 ของการมีประจำเดือน โดยช่วง 7 วันแรกควรใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์ เนื่องจากในช่วงสัปดาห์แรกประสิทธิภาพยาเพียงอย่างเดียวยังไม่เพียงพอสำหรับการคุมกำเนิด

ปกติการรับประทานยาคุมกำเนิดช่วง 3 แผงแรกอาจพบอาการไม่พึงประสงค์จากการมีระดับฮอร์โมนที่เปลี่ยนแปลงหลังรับประทานยาคุมได้ เช่น อาการคลื่นไส้ อาเจียน วิงเวียนศีรษะ เลือดออกกระปริดกระปรอย หรือคัดตึงเต้านม โดยอาการเหล่านี้จะค่อยๆดีขึ้นตามจำนวนแผงของยาคุมที่รับประทานเข้าไป แต่หากทนอาการไม่พึงประสงค์ไม่ไหว หรือมีอาการอื่นๆ ควรปรึกษาเภสัชกรเพื่อเปลี่ยนเป็นยาคุมกำเนิดชนิดอื่น

การรับประทานยาเม็ดคุมกำเนิด เป็นวิธีการหนึ่งที่ค่อนข้างมีประสิทธิภาพในการป้องกันการตั้งครรภ์ อย่างไรก็ตาม ควรตระหนักว่า แม้รับประทานยาคุมกำเนิดก็ยังมีโอกาสตั้งครรภ์ได้

ซึ่งปัจจัยที่ทำให้เกิดความล้มเหลวในการคุมกำเนิดของยา อาจมาจากการรับประทานยาผิดวิธี ลืมหรือรับประทานยาไม่ตรงเวลา อาเจียน หรือการรับประทานยาอื่นๆร่วมด้วย เช่น ยาปฏิชีวนะ เป็นต้น

ดังนั้น ผู้มีปัจจัยเสี่ยงเหล่านี้ควรใช้วิธีคุมกำเนิดอื่นๆร่วมด้วยทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์ หรือปรึกษาเภสัชกร เพื่อให้ทราบถึงวิธีกินยาที่เหมาะสมกับแต่ละคน อาการข้างเคียง ตลอดจนวิธีการปฏิบัติตนเมื่อลืมกินยา เป็นต้น

MP Pharma 

cr.smartconsumer

แหล่งอ้างอิง
1. สมเฮง นรเศรษธีกุล. คู่มื่อประกอบการฝึกปฏิบัติงานเภสัชกรรมชุมชน. 7th edition.บริษัท เมดอินโฟ จีดี จำกัด; 2560
2. World health organization. Medical eligibility for contraceptive use 5th edition 2015: Executive summary. Available from:https://goo.gl/iMUY8H